VPN nedir? Eczacılar için sade bir anlatım

VPN kelimesi ne anlama geliyor?

VPN, “sanal özel ağ” demektir. “Ağ” kısmı, iki noktanın birbirine bağlanmasını anlatır. “Özel” kısmı, bu bağlantının herkese açık internetin içinde sizin için ayrılmış bir yol gibi davrandığını söyler. “Sanal” kısmı ise bu yolun ayrı bir kabloyla değil, mevcut internet bağlantınızın üzerinde yazılımla kurulduğunu belirtir.

Kısacası VPN, yeni bir internet bağlantısı değildir. Zaten kullandığınız internetin üzerinde, sizinle belirli bir sunucu arasında kurulan bir geçittir. İnternetiniz yoksa VPN de çalışmaz.

Bir VPN bağlantısı adım adım nasıl kurulur?

Bir VPN bağlantısı; kimliğinizin doğrulanması, sunucuyla tünel kurulması, hangi trafiğin tünele gireceğinin belirlenmesi ve bu trafiğin internete sunucunun IP adresiyle çıkması adımlarıyla kurulur. Kullanıcı olarak siz çoğunlukla yalnızca ilk ve son adımı görürsünüz:

1. Bilgisayarınızdaki VPN programı, kimliğinizi doğrular. Bu bir kullanıcı adı ve parola, bir sertifika ya da telefonunuza gelen bir kod olabilir.
2. Program, internet üzerinden VPN sunucusuyla bağlantı kurar ve aranızda bir tünel oluşturur.
3. Bilgisayarınız, hangi trafiğin tünele gireceğini öğrenir: ya her şey ya da yalnızca belirli hedefler.
4. Tünele giren trafik sunucuya ulaşır ve internete sunucunun IP adresiyle çıkar.
5. Karşı taraftan gelen yanıt aynı yoldan geri döner ve programınız bağlantının durumunu ekranda gösterir.

VPN’ler hangi amaçlarla kullanılır?

VPN, mevcut internet bağlantınızın üzerinde trafiği bir tünelden belirli bir sunucuya taşıyan sanal bir özel ağdır; aynı teknik temel, şirket ağına uzaktan erişimden eczanelerin Medula ve İTS için sabit IP ihtiyacına kadar çok farklı amaçlarla kullanılır. “VPN” deyince herkesin aklına aynı şey gelmemesinin sebebi budur.

ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST) de VPN’i, fiziksel bir ağın kaynakları üzerinde şifreleme ve/veya tünelleme ile kurulan, kullanımı sınırlı mantıksal bir ağ olarak tanımlar. Kurumun İngilizce tanımı şöyledir:

VPN ile sabit IP arasındaki bağ nedir?

Bir VPN bağlantısında karşı taraf sizi VPN sunucusunun çıkış IP adresiyle görür. Bu çıkış IP adresi sabitse ve yalnızca size ayrılmışsa, hangi internet hattından bağlandığınızın bir önemi kalmaz: eczane hattı, yedek hat ya da telefonunuzun internet paylaşımı fark etmeksizin karşı taraf aynı sabit IP adresini görür.

EczaneVPN® tam olarak bunu yapar. Size özel tahsis edilen sabit IP başka abonelerle paylaşılmaz ve Medula ile İTS bağlantılarınız bu sabit IP üzerinden gider. Sabit IP kavramının kendisini sabit IP nedir? yazımızda, tüketici VPN’leriyle farkı ise EczaneVPN® ile genel VPN uygulamaları arasındaki fark yazısında ayrıntılı anlattık.

VPN her trafiği mi taşır?

Hayır, bu VPN’in nasıl ayarlandığına bağlıdır. Bazı VPN’ler bilgisayardaki tüm trafiği tünele alır; bazıları yalnızca belirli hedeflere giden trafiği taşır ve geri kalanını olduğu gibi bırakır. İkinci yaklaşıma bölünmüş tünel denir ve bölünmüş tünel nedir? yazısında ayrıca anlatılır.

EczaneVPN® bölünmüş tünel kullanır: yalnızca Medula ve İTS bağlantıları sabit IP’niz üzerinden gider, diğer tüm internet kullanımınız kendi bağlantınızdan devam eder.

Bir VPN’i değerlendirirken hangi soruları sormalısınız?

Eczane için bir VPN değerlendirirken en önemli soru, karşı tarafın sizi hangi IP adresiyle göreceği ve bu IP’nin yalnızca size ait ve sabit olup olmadığıdır. Teknik jargondan çok şu sorulara cevap arayın:

• Karşı taraf beni hangi IP adresiyle görecek ve bu IP adresi yalnızca bana mı ait?
• Bu IP adresi zamanla değişiyor mu, yoksa sabit mi?
• Tünelden hangi trafik geçiyor: her şey mi, yalnızca gerekli sistemler mi?
• Hangi bilgisayarlarda çalışıyor ve aynı anda kaç oturum açılabiliyor?
• Bağlantı koptuğunda program kendiliğinden yeniden bağlanıyor mu?
• Sorun yaşadığımda Türkçe konuşan bir destek ekibine ulaşabiliyor muyum?

VPN kullanmak için teknik bilgi gerekir mi?

Hayır; günümüzde çoğu VPN programı tek düğmeyle çalışır. EczaneVPN® uygulaması da Windows ya da Linux bilgisayarınıza veya Android ya da iOS telefonunuza kurulur; telefon numaranız ve SMS ile gelen kodla giriş yapar, Bağlan düğmesine basarsınız. Windows uygulaması bağlantı koparsa kendiliğinden yeniden bağlanabilir, isterseniz Windows ile birlikte başlar. Eczaneler için VPN seçeneklerini Medula ve İTS açısından eczaneler için VPN yazısında karşılaştırdık.

Asıl önemli olan teknik ayrıntılar değil, doğru soruyu sormaktır: “Bu VPN beni karşı tarafa hangi IP adresiyle gösteriyor ve bu IP adresi değişiyor mu?” Medula ve İTS söz konusu olduğunda bu sorunun cevabı her şeyi belirler. Bir VPN sunucusunu kendiniz işletmenin ne gerektirdiğini kendi VPN sunucusunu kurmak mantıklı mı? yazısında ele aldık.

Sık sorulan sorular

VPN ile proxy aynı şey mi?

Benzer bir fikre dayanırlar ama aynı değildirler. Proxy genellikle tek bir uygulamanın, örneğin tarayıcının trafiğini başka bir sunucu üzerinden gönderir. VPN ise bilgisayar düzeyinde bir bağlantı kurar ve hangi trafiğin tünele gireceğini yönlendirme kurallarıyla belirler.

VPN internetimi yavaşlatır mı?

Tünele giren trafik bir sunucu üzerinden dolaştığı için küçük bir gecikme eklenebilir. Bölünmüş tünelde bu yalnızca tünelden geçen trafik için geçerlidir; EczaneVPN® kullanırken diğer internet kullanımınız kendi bağlantınızdan doğrudan devam eder.

Ücretsiz bir VPN ile Medula’ya bağlanabilir miyim?

Genel amaçlı VPN’ler genellikle paylaşımlı ve değişen IP adresleri kullanır; bu IP adresleri eczaneniz adına bildirilmiş değildir. Medula ve İTS için değişmeyen ve yalnızca size ait bir sabit IP adresine ihtiyacınız vardır.

EczaneVPN® hangi cihazlarda çalışır?

EczaneVPN® Windows, Linux, Android ve iOS için kendi uygulamasıyla kullanılabilir; hepsinde giriş telefon numaranız ve SMS koduyla yapılır ve aynı sabit IP kullanılır. Telefonunuzu ister doğrudan EczaneVPN® uygulamasıyla bağlanmak için, ister bilgisayarınıza internet sağlayan bir kaynak olarak kullanabilirsiniz. Fiyatlar için fiyatlar bölümüne bakabilirsiniz.

Kaynaklar

• Virtual Private Network (VPN): Glossary — NIST Computer Security Resource Center